Fazıl Say

RESİTAL ?

Sabah kalkarsın
Hava Alanı'na gidersin
"Check-in" ve "Pasaport Kontrolü"nden geçip, telaşlı bir "airport-cafe" de hızlı bir kahve içersin Uçağa binersin
Bir kaç saat sonra indiğinde başka dilin konuşulduğu bir ülkede, başka bir iklimde, yine pasaport kontrolünden geçersin.
Bavulunu beklersin
Sonra arabayla otele geçersin
Öğlen yemeğini yalnız yer, bir iki saat kafa dinlersin

Akşamüstü 5 gibi Konser Salonuna geçersin
Hiç bilmediğin bir piyanoya 1-2 saat içinde alışmaya çalışırsın
Orada iki insan vardır
Akortçu ve ışıkçı..
Tanımadığın adamlardır
Onlarla genelde,"merhaba nasılsınız?" gibisinden 5-6 kelime konuşulur
Bu zaten o gün konuşulan ilk kelimelerdir

Saat 7 ile 8 arası kulis odasında meditatif bir "içine dalma"ya geçersin,
konsantre olmaya...
Saat tam 8 de (daha doğrusu o hep sekizi üç geçedir, beş geçedir) sen karanlık "backstage" de hazırsındır
salonda da seni dinleyecek olan 2500 kişi sessiz ve hazırdır ışıklar kısıldığında,
Yürümeye başlarsın, piyanoya doğru.
O konser senin, sana vereceğin bir konserdir, bir iç hesaplaşmadır, yapmak istediklerin, yapabileceklerin,
o gün o şartlarda yapabileceğin şeylerdir.
Uzun ve saygıyla selam verirken,
son 7 yıldır kendine seslendiğin gibi, bir dua okur gibi seslenirsin "konser saygını" kendine;

Saygıyla eğil
Uzun uzun saygıyla
Sevgiyle,
içtenlikle...
Bu güzel insanlara iç sesini sunmaya geldin.
Onlar da dinlemeye geldi..
İçine çek onları.. En derininden hissedecek kadar içine çek.
İyiyi hisset..

Ve
Başlar konser

Çalan sensin, dinleyen sensin, değerlen diren sensin, eleştiren sensindir

Müzik her şeydir
İnsan da ilhamdır!

Orda ön sırada oturan 7 yaşındaki papyonlu bir oğlan çocuğu ,
seni ateşlemiştir
Müzik ona hitap etmelidir,
o eğlenmelidir o sırada çalan Mozart ile,
o velet anlamalıdır müziğin dilini
Evrendeki tek ortak dili.
Haz duymalıdır,
dikkatini çekmelisindir onun,
anlaması, haz duyabilmesi için,

yahut
yukarı balkonda oturan genç kadın

yahut 4.sırada dikkatle dinleyen o yaşlı dede
kim bilir ne anılara dalmaktadır hayatının bu son yıllarında Mozart'ın seslerini dinlerken???
1942deki ilk aşk?
1955de Annesini yitirişi?
1963 deki düğünü?
Bir tatil kasabasında başka bir kadına platonik bir biçimde aşık olması?
1996da eşini kaybetmesi?

O anılara sen de katılmalısındır, Mozart eşliğinde...

Ludwig van Beethoven'dan "yaşam mücadelesi" dolu bir sonat gelir ardından belki...
Belki o gün Prokofief'in "savaş sonatı "vardır programda,
ve sen, ne yapıp edip 2. Dünya Savaşı trajedisine dalmalısındır o müzik eşliğinde..
Ya da Liszt'in Si minör sonatı vardır programda;
Faust ile Mephistopheles arasında
önünde koca bir Orkestra,
gerçek piyanonun çok ötesinde, bir Wagner Operası hayal alemine dalmalısındır.. .
İnsan içini dinlemelidir her ne çalarsa çalsın.
İç zengindir...
Trombonların öfkeli emirleri, trompetlerin dramatik sinyalleri,geniş bir yaylı sazlar topluluğun sessiz ve hazin tınısı kaplar ortalığı...
Hepsi tek gerçektir, piyano sesinin yok olduğu bu orkestrada.. .

Kendi memleketinden bir tutam toprak gibi gelir "Aşık Veysel anısına Kara toprak" o konserin sonlarında..
Bir "nostalji" gibidir o ,
neredeysen o an..
"Ses yollamacadır"
Anadolu?ya..Uzaklardan. ..


Konser bitiminde (güzelse her şey) uzun uzun ayakta alkışlanılırsın
o anlar artık daha çok kendinle konuştuğun anlardır
"Bu seyirciye şöyle bir bis parçası çalarsam hoşlanacaklar herhalde" gib i bir neşe sarar, aklından geçirirsin "ne çalsam iyi gider?" diye....
Bir egodur o,
bir zafer sarhoşluğudur
"Hak edilmemiş" değildir ama
Yürüyüşler selam verişler daha bir enerji doludur
daha bir atiktir
Kazanılmış olan motivasyonun etkisiyle, çalış da daha hür ve özgürdür artık bu konserin sonlarında...

Konserden sonra CD imzalarsın tebrikleri kabul edersin

ve hemen ardından sen ve 2500 kişiden arda kalan yine salt sensindir,
yalnızlığındır.

O akşam ağzından çıkmış olan kelime sayısı 20-30 olmuştur belki; danke, thanks, merci, grazie, arigato, sağolun, vs,
bir dilde teşekkür etmişindir kutlayanlara, tek kelime ile...

Ertesi sabah bu konser ile ilgili çıkan övgü dolu yazıların çıktığı gazetelerin ,
henüz bayilere ulaşmadığı bir tan vakti,
sen yine havaalanındası ndır
2500 insanın her biri geride kalmıştır
Onların dostlarına anlattıklarıyla, vesairesiyle; her şey sensiz gelişecektir
Sen o şehirdeki bir cafe'de b ir bar'da oturup o insanların hiç biriyle tanışamayacaksındır. .
Çaldığın konserini tartışamayacaksındır! !!
Sen havaalanında o sırada soğuk su ile Tıraş oluyorsundur, saçını tarıyorsundur
Ve şunun çok benzeri bir başka gün seni beklemektedir

Metin Altıok'un Bingöl'deyken yazdığı serzeniş şiiri gibi;

Ay dokundu omzuma irkildim
Göğün puslu balkonunda
Birdenbire insanları özledim.

...
Ve 20-25 gün sonra
Bir gece karanlığında ayrılmış olduğun evine
geri döndüğünde (100.000 insana müzik dinletmiş olarak)
için yorgundur ama mutludur aslında
(100.000 insanın hiçbirinin adını bilmiyorsundur
ama o enerjiyi biliyorsundur evrene insanların yaydığı
iyi olan enerjiyi)
Evde geri kalan; kızın ve sensindir
tek ge rçek olan geri kalan...
Ve en yakınlarındır
dostlarındır.. .
...
Siz kazandınız
lütfen siz kazanın
lütfen benimle uğraşmayın
ve ebediyen siz kazanın
...
Tamam ben giderim
uzak bir yere (gözden uzak)
(uzaya gidemem kızımdan da ayrılamam ama siz beni görmezsiniz merak etmeyin)

tamam
giderim..
...

Ben son 6 yıl içinde

2 büyük oratoryo
2 büyük senfonik eser
1 keman konçertosu
2 piyano konçertosu
5 solo piyano eseri
1 bale müziği
2 Bach uyarlaması
4 film müziği
1 tiyatro müziği

bestelemiş olsam da

HİÇ MÜHİM DEĞİL SİZİN İÇİN

Bu son 6 yılda
dünya üzeri 42 memlekette
326 şehirde konserler verdim
yaklaşık 700 konser

HİÇ MÜHİM DEĞİL SİZİN İÇİN

Bu 6 yılda
10 CD
2 DVD
12 NOTA

piyasaya sunduk

HİÇ MÜHİM DEĞİL SİZİN İÇİN
anlıyorum
yaptıklarım mühim değil

hiç bir zaman "her görüşüme katılmalısınız" demedim
tartışmaya hep açıktım
hiç bir zaman hemfikir olmadığım insanlara saygısızlık yapmayı düşünmedim
ama siz yaptınız
adil değildiniz
bir fikir de ayrı düşünüyorduk siz kökünü kazımaya kalktınız her seferinde

ama hiç bir zaman kendi içsesimden vazgeçmedim
doğru bulduğum doğrumdu yanlış bulduğum yanlıştı
yanlışı ben yaptıysam da hatamı anladığım gün düzelttim

anladık
değersiziz
sizin değer anlayışınızı anlamadım ama ben değersizim o anlayışa göre onu anladım
...
İmkanı yoktur bazı kusurlarımı affetmenizin
affedicilik de değil
"kabul" etmenizin
"lütfetmenizin"
imkanı yoktur...

Zamanında hatalarım olmuş onları düzelttiysem
bu da doğru değildir

imkanı yoktur..

-Falanca arabeskçiyi kültür olarak görmüyorumdur
asla affetmezsiniz

-Aziz Nesin haklıdır derim bütün hayat ıma sataşırsınız

-Gençleri klasik müziği tanıştırmak için Mercan Dede ile beraber konser - parti veririm "hayatı boyunca popülist" dersiniz

-"Din sömürüsü aldı başını gitti" deriz
Ölüm fermanı vermediğiniz kalır

-Konuşmayız
"Konuşmaz o korkak" dersiniz

-Konuşuruz
"Konuşmak senin ne haddine işine bak sen" dersiniz

-Beethoven ,deriz
"Git Beethoven'ın ülkesinde yaşa" ,dersiniz

git
popülist
korkak
ne haddine
git

hep bunlar...

Hiç bir yolu yoktur...

Sizler facebook da 130 grup kurdunuz (fazıl say gitsin vs)
ekşi-sözlükte yazılar yazdınız
Google'ı doldurdunuz
Yahoo'da gruplaştınız
gazete haberlerinin altına yorumlar yazdınız
Almanya'da yılın müzisyeni seçildiğimin haberinin altına bile döşendiniz
hakaretlerinizle. ..

Her yerde sizler varsınız.
Ve
sizler ne yaptınız hayatta
bilmiyorum
sormuyorum
düşünmüyorum
nefret etmiyorum
saygısızlık yapmıyorum
ama siz bana yaptınız...

Siz yarattınız bana en ağır haksızlıkları yapan bir kültür bakanını
siz yarattınız
siz cesaretlendirdiniz marjinal köşe yazarlarını
siz pislik attınız
çamur attınız
hepsini siz yaptınız

içinizde mesleki kıskananlar da oldu
aranızda piyano çalanlar da oldu
çalmayanlar da

faşoları
dincileri
marjinalleri. ..
2.cumhuriyetç ileri..
Avanak liberalleri. ..

Ben hiç birinize tek bir kelime kötü bir şey söylememişken...

Hepsini siz yaptınız...

Artık kazanın
kazanın ve bitsin...
Siz kazandınız..

Kazandınız ve bitsin..

Yeter ...

Marjinaller
insan çocukluğuna dönmek istiyor
yaylım ateşi sırasında

Benim gerçek dostlarım bu yazıyı niye yazdığımı kimlere yazdığımı anlamıştır.

Fazıl SAY
Marjinal yazarlar

Güneşin Doğuşu ve Batışı Üzerine...

Facebook'ta Penguenin bir ayarına rastladım.. seviyorum ayar vermeleri.. benzer bir tane de bizden gelsin..

"Öyle horozlar vardır ki öttükleri için güneşin doğduğunu sanırlar"

Henri Dunant

Benim Sofram Bu - III -

GAZİ VE DR. ADNAN ADIVAR

Bir akşam sofrada eski muhalifler üzerinde konuşulurken Dr. Adnan Adıvar'ın adı geçti, dedim ki:

- Onu çok yakından tanırım; uzun zaman bir evde kaldık. Bir süre de aynı odayı bölüştük. Kurtuluş Savaşı boyunca onun hep sizin yanınızda olduğuna ve siyasanızı desteklediğine tanık oldum.
Evdeki konuşmalarında da tutumu buydu:

 Atatürk şöyle dedi:

- O karısı olmasaydı, Adnan benden ayrılmazdı.

Bilindiği gibi Dr. Adnan Adıvar'ın eşi Halide Edip (Adıvar) Hanım, Atatürk'e çok muhalefet etmişti. Uzun süreceği belli olan Sakarya Vuruşması başlamadan önce Atatürk, onu "Halide Onbaşı" olarak karargahına götürmüştü. Amaç, arkada çetin bir muhalif bırakmamktı.

Yusuf Hikmet Bayur

• Atatürk'ten Anılar", TTK Belleten, Cilt XXXVII, Sayı : 148, Ekim 1968, s. 468

• Oğuz AKAY, Benim Sofram Bu, s.380

Benim Sofram Bu -II- (Gazi'nin Gözyaşları)

3. Köprünün Yeri Belli Olmuş, Hayırlısı..

1950 yılına kadar yoksul Türkiye Cumhuriyeti’nin 9 bin 24 kilometre demiryolu varmış. Bugün; 11 bin 4 kilometre!

15-20 senede bir köprü yapın.. ama sakın şehri ikiye bölmeyi.. 2 merkez haline getirmeyi yani şehri planlamayı düşünmeyin.. asfaltla kaplayın bütün İstanbul'u.. bilmem kaçıncı köprüyü de müsait bir yerinizden geçirirsiniz artık!...

Oldboy

Garip bir tat bırakır intikam temalı ve son 10 dakikada vuran filmler.. bu sefer ki biraz daha farklı oldu.. "Oldboy (2003)" İyi iş çıkarmış Kore'li çocuklar.. hatta gerek çekim tekniği ve gerekse oyunculuklarıyla biraz da şaşırttı.. Tarantino'nun duble oyuyla 2004' de Cannes, Grand Prix'i ödülü almış.. geç oldu, güç olmadı.. kaçırmamış oldum..

benzer etkiler için; Leon, the Professional , Kill Bill 1-2 , The Crow (biliyorum, hala izlemedim)

not: Steven Spielberg, 2010' da Oldboy'un Amerikan uyarlaması için çalışıyormuş.. başrolde Will Smith.. referans için iki yönetmen yeterlidir herhalde..


"My sister and I loved each other even though we knew everything.. Could it be the same with you two?"

Woo-Jin Lee

İletişim Çağı Mı?

Şöyle bir beyin jimnastiği yapsak mesela; artık dünyanın hemen her noktasından size en uzak mesafedeki kişiye istediğiniz şekilde ulaşabiliyorsunuz, bırakın onu elinizde küçücük elektronik alet zaman geliyor sizi bir çatışmanın ortasında dünya önünde yayın organı haline getiriyor.. bunun yanında artık internet üzerinde, sosyal ağları kullanarak, değil bir kişiyle iletişime geçmek, bir anda milyonlarca kişiye ulaşabiliyor, onları yönlendirip, harekete geçirebiliyorsunuz.. belki de bu doğrultuda ütopik bir takım oluşumlar dünyada tek bir cümleyle herşeyi altüst edebilir.. büyük şirketler bir anda yok olabilir, kavramlar, inanışlar çökebilir.. hatta bir dünya savaşı da bu sebeple çıkabilir.. yeryüzüne dinler ne kadar sürede, nasıl yayıldı.. sayısız insan sebebini bilmeden tarih boyunca savaşıp, can verdi..

Artık daha kolay değil mi?

Hakkını Aramak ve Almak

Eskiden olsa fazla irdelemez üstüne gitmez kaderime boyun eğerdim.Askerden geldiğimden beri kendi hayatımda kendimi artık bazı şeylerin daha çok üstüne giderken buldum.Hakkımı arıyorum artık herşeyde şu anki sisteme karşı birşey yapamıyorum bari kendi paramla aldığım hizmette bir eksiklik olursa onun hakkını sonuna kadar arıyorum.Çünkü alın terim ile para kazanıyoruz hepimiz ve bazı insanlar yüzünden neden daha fazla para verelim veyahut çöpe gitsin bütün para.
Dün başıma gelen olayı anlatmak istiyorum.Biletix hepimizin bildiği bilet portalı neredeyse bütün etkinlikerin biletlerini burdan alıyoruz ve çok başarılı bir sistem tebrik ediyorum kendinlerini.Buraya kadar sorun yok fakat iş maç biletlerine gelince olay biraz değişiyor bissürü yıllardır dedikodu döner onları daha sonra buraya yazarım karaborsacılık ve el altından bilet satmak gibi.Ama dünkü olay farklı,kendimin kombinesi var fakat kız arkadaşımıda(burdan kendisini çok sevdiğimi söylemek istiyorum canlı yayın TV programı gibi oldu :) ) sezonun açılış maçına götürmek için bilet aldım internetten çarşamba günü perşembe günü işlerimi ayarlayıp erken çıkamadım akşamda iftar saati olduğu için biletimi bastırmak için (Futbol biletleri bütün biletix gişelerinde basılmıyor) cevahire gidemedim ve çağrı merkezini aradım.Dedimki cevahire gidemiyorum avrupa yakasında başka yer varmı merter dedi daha sonra aaa akmerkez vakkoroma var dedi,bende dedimki eminmisiniz basmıyor bilet onlar yok yok satış yok ama basım var dediler peki dedim.
Akmerkeze gittim 5TL standart park parasını verdim vakkoromaya çıktığımda bilet basımının yapılmadığını söyledi.Aslında bile bile lades buna denir telefondaki kıza pek inanmamıştım fakat o sıkışıklıkta aradan çıkartıcaktım bilet olayını ondan bir an kendimi kandırmıştım.Zaten oruçluyum kan beynime sıçradı aradım biletixi epey bi fırça çektim sonra çağrı merkezindeki meltem hanım sanki ben yalan söylüyorum durumuna getirmeye çalıştı dedim kayıtları dinleyin o zaman derken eve döndüm ve Bir e-posta döşedim biletixe.Cevap 48saat içinde gelecek diye bir e-posta aldım çok geçmedi bu e-posta'nın 3 saat sonrasında telefon geldi.Müşteri hizmetlerinden Erkan Bey benden özür diledi birdahaki maç biletini her maç olabilir kendisi ile telefonda satın alıp benim adresime kurye ile teslim edeceğini ve yakın zamanki kış konserlerinden birinde 1çift kişilik davetiye vereceğini söyledi(ne kadar doğru günahı boynuna heralde dandik konser olur ama olsun).Elime bişey geçmedi tabi ama en azından arayıp özür dilediler ve hatalarını bir ufak şeyle düzeltmeye çalıştılar.Demek istediğim böyle şeylerde hakkımızı arıyalım.Biletixi bu tutumundan dolayı tebrik ediyorum.

ps:biraz uzun oldu blog için anca olayı anlattım.Düşünün olayı birde onur anlatsa :)

Bedava

Bedava yaşıyoruz, bedava;
Hava bedava, bulut bedava;
Dere tepe bedava;
Yagmur çamur bedava;
Otomobillerin dışı,
Sinamaların kapısı,
Camekanlar bedava;
Peynir ekmek değil ama
Acı su bedava;
Kelle fiyatına hürriyet,
Esirlik bedava;
Bedava yaşıyoruz, bedava.

Orhan Veli

Şu Dünya'da tek bir zengin olmak emelim varsa, o da budur;

Kusra bakma şair, kusura bakmayın yoldaşlar.

Benim Sofram Bu - II -

Cumhuriyet Bayramı, 29 Ekim 1933

GAZİ'NİN GÖZYAŞLARI

Mahmut Esat (Bozkurt) ile beni, bir gün akşam yemeğine çağırdı. Yaptığı insanüstü çalışmalarla yorgun düştüğü ve canının sıkkın olduğu bir gündü. Sofrada, Meclisin tutumundan söz açtı. Gazi, çok kızmıştı muhaliflerine... "Mecliste kendisine karşı haksız bir düşmanlık belirdiğini, ileri sürülen tenkitlerin hiç bir esası olmadığını, bundan büyük bir teessür (üzüntü) duyduğunu " söyledikten sonra heyecanlı bir sesle ;

- Ben ne yapacağımı çok iyi bilirim! dedi.

Mustafa Kemal'i çok iyi tanıyordum. Hemen ne yapacağını tahmin ettim. Meclis kürsüsüne çıkacak, rakiplerini şaşkına çevirecek bir nutuk söyleyecekti. Mustafa Kemal'in sesinin, önemli zamanlara özgü tehdit dolu titreşimleri vardı, mutlaka bu sesini kullanacaktı.

Sofranın değişmez konuklarından Mahmut Esat, devrimci coşkunluğunun pervasızlığı ile atıldı:

- Ama, Paşam; böylesi Abdülhamit gibi davranmak olur!

Birden, Mustafa Kemal'in gözlerinin yaşlarla dolduğunu gördüm:

- Benim Abdülhamit gibi davranabileceğimi, bir an bile düşünmek mümkün müdür? Dostlarım bunu nasıl düşünebilirsiniz?
dedi ve kendine hakim olarak, şöyle devam etti:

- Haydi dostlarım, galiba içkiyi biraz fazla kaçırdık, bu akşam sohbeti sürdürmeye imkan yok!
diyerek doğruldu yerinden. . .

Tevfik Rüştü Aras

• Sadun Tanju, "Savaş ve Barış Yılları, Atatürk'ün Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın Anılarından... ", Hürriyet Gazetesi, Yıl: 40, Sayı : 14359, 31 Mart 1988, s. 5, 15

• Oğuz AKAY, Benim Sofram Bu, s.70

Benim Sofram Bu -I- (Mustafa Kemal'de Baba Mefhumu)

Ramazan Gülmecesi

Yar bana bir eğlence

Poyraz esiyor kaç gündür, hava serincene. Hani derler ya mevsim normallerinin altında seyretmek, yaklaşık bir haftadır öyle bir seyir halinde hava. Haliyle insanda yaz bitti telaşı estiriyor. İftar vakti bilinciyle güneşin de dakika dakika eksildiği ortada. Bir hüzündür aldı başını giden. Hey gidi 2009 yaz’ı hey.

Bu hüzünden kurtulmak için insan bahane arıyor her bir yanda. Neyse ki birkaç yerden sebepleniyorum kendimce. Onları paylaşıp, varsa aramızda benim gibi düşünen, yardımcı olayım istedim.

6 – 7 Eylül Eğlencesi
Gelenekselleşen, Başak ve benim doğum günü kutlama şenliklerimiz. Ne yaparız bilinmez ama eğlenmeye güzel bir bahane olduğu kesin.

12 Eylül / 8 Kasım - İstanbul Bienali
Antrepo No.3'te, Tütün Deposu ve Feriköy Rum Okulu'nda sergilenecek, 70 sanatçının 120 eseri. Gez gez, gör gör, düşün düşün bitmez. Bu yılın teması “ İnsan neyle yaşar?”. Düşünün 12 Eylül’e kadar, sonra gidip hep beraber bakarız cevabına.
http://www.iksv.org/bienal11/anasayfa.asp

1 Ekim – Jazzanova / Babylon Konser
Sezon başına çok ama çok yakışan bir konser. Jazzanova abimiz son dönemdeki etkin ve üretken kimliğini Babylon’da bizlere de gösterirse ve etkinlik “live” etiketi ile şenlenirse, değmeyin keyfimize. Fazla mı büyük bir beklenti içerisindeyim bilmiyorum ama içimden gelen his bu konserin sezona damgasını vuracağı yönünde.

8 Ocak – Yahşi Batı
Tarih çok uzak gibi görünse de zaman çabuk geçiyor. Bir Cem Yılmaz filmini beklemek hoş bir duygu.

Sizin de aklınıza gelen bahaneler varsa yorumlarda paylaşalım, hepimiz mutlu insancıklar olalım.

Haa, bir de şu var; Buralar eskiden dut bahçeleri ile doluydu :)

Ay'ın Öteki Yüzü...

Gece penceremden gökyünüze her baktığımda karşımda hele ki dolunaysa ay, müthiş güzelliğine dalıp barındırdığı onlarca gizemini düşünürüm hep...

Gökyüzünün en çekici ve gizemlisi, yaz gecelerinin vazgeçilmezi, aydınlık yüzünün görünüşünü sürekli farklı yansıtan ve bize herzaman sadece "bir yüzünü" gösteren Ay'ın içinde barındırdığı aslında o kadar çok bilinmezlik vardır ki . Dünyanın neresinden bakarsanız bakın, hangi zaman diliminde olursanız olun, o yüzyıllardır sadece bir yarısını gösterdi dünyaya..

Ay'ın öteki yüzünü asla göremezsiniz !

Bilimsel Notlarla da bu kesindir :

- Ay'ın kendi ekseni ve Dünya etrafında dönüş süresi eşittir. (29, 5 gün).
- Ay kendi ve Dünya etrafında batıdan doğuya doğru döner.
- Ay kendi etrafında yavaş, Dünya etrafında hızlı döner.
( bkz. meydan larousse ! onu bulamazsanız google.com :)

Dünyanın etrafında kendine has bu sistematik döngüsü yüzünden - karanlıkta kaldığı zamanlar dahi- hep aynı yüzünü gösterecektir, öteki yüzü hep gizemli ve sır olarak kalacaktır.

Ay'ın gizemini çözmek için ABD'nin Nixon döneminde milyar dolarlar harcanarak yapılan sayısız başarısız denemeleri oldu. Nihayetinde 1 kez başarılmış ( hala bununla ilgili olarak, aslında gidilemediği de söylenmekte ) ve bir daha bu defter açılmamıştır. Günümüzün gelişen teknolojisi düşünülürse neden tekrar edilemediği düşünülünce daha önce ayak bastığımıza da inanmak zor geliyor.